بررسی و تجزیه و تحلیل عوامل مؤثر در روند توسعه اقتصادی  در دهستان کبودگنبد

 تعداد صفحات 164
 فهرست-
 جدول دارد
 نمودار دارد
 ضمائم -
 منابع دارد

برای خرید کلیک کنید
**
چكیده: 
مطالعه حاضر تحت عنوان «روند توسعه روستایی در دهستان كبودگنبد شهرستان كلات نادر» به بررسی و تجزیه و تحلیل عوامل مؤثر در روند توسعه اقتصادی در این دهستان می‌پردازد. 
توسعه روستائی یك امر چند بعدی است كه از مؤلفه‌های مختلفی تشكیل می‌شود. در این راستا، مؤلفه‌های مزبور در دهستان كبودگنبد به صورت زیرساختهای طبیعی، اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی در نظر گرفته شده‌اند كه هریك از این زیرساختها، خود از عوامل مختلف تشكیل شده است. 
به طور كلی این دهستان از نظر اقلیمی دارای وضعیت آب و هوایی نیمه خشك است كه زمستان سرد و تابستانی گرم دارد. 
بیشتر اراضی دهستان را تپه‌ها و كوههای نسبتاً مرتفع تا مرتفع فرسایش یافته با دره‌های عمیق متعدد متشكل از سنگهای دگرگونی و آذرین و آهكی با شیب 40 تا 90 درصد تشكیل می‌دهد. 
بررسی انجام شده پیرامون ویژگیهای طبیعی، حاكی از آن است مشكل اصلی منطقه كمبود آب نبوده بلكه توزیع نامناسب بارندگی، وضعیت توپوگرافی و عدم ذخیره آب مازاد در زمان بارندگی و مشكلات مربوط به شبكه و كانالهای آبیاری می‌باشد كه تأثیر منفی بسیار شدیدی بر درآمدهای كشاورزی از جمله محصولات دیمی داشته است و این كاهش درآمد نقش مؤثری در مهاجرت روستائیان می‌تواند داشته باشد. ولی در روستاهایی نظیر ارچنگان، قاباخ، ایده‌لیك، سلطان‌آباد و ... كه برنج كشت می‌شود روستائیان از درآمد كافی برای تأمین هزینه‌های زندگی برخوردارند. 
از نظر وضعیت خدمات و امكانات، دهستان با كمبود نسبتاً شدیدی مواجه است و با نیازهای روستائیان ساكن تناسبی ندارد. در مجموع می‌توان گفت كه این دهستان با داشتن قابلیتهای مختلف، نیازمند این است كه در راستای حمایت از روستا و جلوگیری از مهاجرت‌های شدید روستائیان به مراكز شهری، اقدامات لازم در جهت بالابردن درآمدهای روستائیان و رفع نابسامانی‌های اقتصادی، طرح‌های اجرایی و سرمایه‌گذاری‌های مؤثر بعمل آورد. 
مقدمه: 
در مورد توسعه و توسعه كشاورزی تاكنون مطالب زیادی عنوان گردیده است كه در نهایت تمام این مطالب در یك مورد اشتراك دارند و آن ارتقاء سطح كیفی و كمی جامعه انسانی می‌باشد. 
جامعه روستائی دارای ویژگیهای فرهنگی، اجتماعی خاص می‌باشد و لازم است كه هرگونه طرح توسعه‌ای همگام با خصوصیات فرهنگی منطقه در نظر گرفته شود. در این زمینه نظرات مختلفی توسط مجامع بین المللی و اقتصاددانان ارائه شده است. (مهندسین مشاورDHV، 1371، 16-62)
- بانك جهانی توسعه روستائی را، راهبردی جهت بهبود زندگی اجتماعی و اقتصادی روستائیان فقیر می‌داند. 
- توسعه روستائی روند بهبود شرایط زندگی توده‌های كم‌درآمد روستا می‌باشد. 
- توسعه روستائی ارتقاء استانداردهای زندگی و توانا ساختن توده‌های كم‌درآمد جمعیت روستا می‌باشد. (آسایش، 1372، 44)
توسعه یك فرآیند پیچیده از تحول است، كه مستلزم تغییرات اساسی در ساختار اجتماعی، طرز تلقی مردم و نهادهای ملی و نیز تسریع رشد اقتصادی، كاهش نابرابری و ریشه‌كن‌كردن فقر مطلق است. 
یك برنامه توسعه هنگامی می‌تواند به موفقیت نائل شود كه همزمان با رشد اقتصادی و افزایش بهره‌وری، كاهش نابرابری‌های اجتماعی ـ اقتصادی را هدف اساسی قرار ‌دهد. 
تدوین رابطه صحیح بین نیازهای جامعه روستائی و امكانات و منابع طبیعی بالقوه و  بالفعل روستا، و به دیگر سخن، ایجاد امكانات توسعه‌ای هماهنگ در مناطق روستائی و شتاب بخشیدن به «توسعه همه جانبه روستائی» در جهت رفع تدریجی و برنامه‌ریزی‌شده اختلافهایی كه در زمینه های مختلف اقتصادی و عمرانی و رفاهی بین مناطق شهری و روستائی وجود دارد. 
در این راستا در كشور ما ایران نیز حداقل، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی توجه مسئولین كشور به توسعه روستائی جلب شده است. تأسیس نهاد جهاد سازندگی خود نویدی به بازسازی و بهسازی در روستاها بود. اما در اوایل تأسیس این نهاد ،عمران روستاها در هر مكان جنبه سلیقه‌ای داشته و به مرور به شكل اصولی‌تری اقدام شده است؛ با این وجود هنوز هم یك برنامه مشخص و مدونی برای توسعه روستاها تنظیم نشده است. لذا می‌بینیم مشكلات روستائیان ما همچنان باقیست. به عنوان مثال در بسیاری از روستاهای كشور امكانات رفاهی همچون راه، حمام، آب و برق، و ... ایجاد شده ، اما به مسائل اقتصادی مثل كشاورزی و دامداران توجه زیادی نشده است، لذا روستائیان برای فرار از فقر، روستاهای خود را رها كرده و به شهر مراجعه نموده‌اند. در واقع هزینه‌های عمرانی در روستاها به مقدار قابل توجهی هدر رفته است. 
ضرورت توجه به روستائیان محروم كه هنوزحدود نیمی از جمعیت كشور را تشكیل می‌دهند و با حضور فعال خود می‌توانند بقاء جامعه را با تولید محصولات كشاورزی و فرآورده‌های دامی بیمه كنند از یك طرف، و آشنایی وحضور نگارنده در محیط‌های روستائی و درك قابلیتهای بالقوه موجود در روستاها از طرف دیگر، انگیزه‌ای برای انجام حاضر شد. 
دهستان كبودگنبد یكی از مستعدترین مناطق شهرستان كلات نادر می‌باشد، توانهای بالقوه آن بسیار بالا، اما عملكرد آن در حد متوسط می‌باشد. 
در همین راستا این پایان‌نامه برای شناسایی امكانات و قابلیتهای موجود در دهستان كبودگنبد در زمینه توسعه روستائی مبتنی بر نیروی انسانی و استفاده بهینه از منابع طبیعی و همچنین كاهش فقر و نابرابری، تقسیم كار صحیح و ازدیاد تولید با بهره‌گیری از كلیه منابع موجود در دهستان صورت می‌گیرد. این تحقیق مزبور در هفت فصل به شرح ذیل تنظیم و تدوین گردیده است :


فصل اول: دربرگیرنده کلیات تحقیق شامل : (  طرح مسأله ، اهمیت موضوع ،اهداف تحقیق، فرضیات تحقیق، روش تحقیق ، ادبیات تحقیق ، محدوده مورد مطالعه ، مقطع زمانی و همچنین به بررسی محدودیتها و موانع تحقیق پرداخته و پایان بخش آن تعریف واژه‌ها و مفاهیم (ترمینولوژی، Terminology) کلمات می باشد . 
فصل دوم: به بیان مبانی نظری نظیر توسعه و توسعه روستائی اشاره دارد. 
فصل سوم: به بررسی جغرافیای طبیعی دهستان كبودگنبد كه عبارت از: موقعیت و وسعت، توپوگرافی، زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی، اقلیم( دما، بارش، تبخیر، ضریب خشكی، باد، تیپ اقلیم) منابع آب( آبهای سطحی، آبهای زیرزمینی)خاك‌شناسی و پوشش گیاهی .
فصل چهارم: به بررسی ویژگی‌های انسانی دهستان كه عبارتند از: تعداد و توزیع جمعیت، تراكم جمعیت، تراكم نسبی، تراكم بیولوژیكی، تركیب جمعیت، تركیب جنسی و تركیب سنی، بار تكفل، رشد جمعیت، سواد، فعالیت و اشتغال و مهاجرت پرداخته است.
فصل پنجم: به بررسی فعالیتهای اقتصادی موجود منطقه شامل كشاورزی، انواع مالكیت زمین كشاورزی(خصوصی، عمومی، وقفی)، روند بهره‌برداری آب در دهستان، سطح زیر كشت اراضی كشاورزی، توزیع اراضی كشاورزی، بررسی هزینه‌ها و درآمد محصولات زراعی، وضعیت كشت برنج و چگونگی تأمین آب مورد نیاز این كشت در دهستان، سطح زیر كشت برنج، باغداری، دامداری، بررسی هزینه و درآمد ، پرورش طیور، بررسی اشتغال ایجاد شده از طریق دامداری، صنایع و وضعیت خدمات منطقه.
فصل ششم: به بررسی امكانات و خدمات موجود در دهستان شامل خدمات آموزشی(ابتدایی، راهنمایی، متوسطه)، خدمات بهداشتی و درمانی ، خانه بهداشت روستایی، شبكه آب آشامیدنی، سایر تأسیسات بهداشتی، برق‌رسانی، خدمات اداری ـ سیاسی و انتظامی، خدمات فرهنگی ـ مذهبی و ورزشی، شبكه راهها و حمل و نقل، وسایل ارتباط جمعی می‌پردازد. 
فصل هفتم: راهبردهایی جهت توسعه اقتصادی روستا و ارائه پیشنهادات و آزمون فرضیه‌ها در دستور کار قرار گرفته است .
1-1- طرح مسئله
قبل از شروع به تحقیق ،هر محققی باید سعی نماید تا مسأله مورد نظر را از كلیه جهات ممكنه، تعریف و تحلیل نماید، تا در عمل مواجه با اشكالات عدیده و مبهم‌بودن موضوع، وسعت میدان تحقیق، عدم امكان تحقیق مسأله و غیره نباشد. 
پس از انجام كلیه مراحل تحقیق، بیان یك مسئله به آن است كه در شروع هر تحقیق، موضوع تا چه حد برای شخص محقق، شناخته شده و روشن بوده است. (نبوی،1367 ،22)
با توجه به مسائل موجود در اقتصاد ایران و مشكلات اقتصادی و اجتماعی مضاف جامعه روستائی در كشور، و نقش اساسی توسعه روستائی در بالارفتن زمینه‌های تولیدی در كشور ، توجه به برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای و گسترش مراكز روستائی بسیار ضروری به نظر می‌رسد. 
بدون توسعه كشاورزی و روستائی رشد صنعتی یا موفق نخواهد شد و یا اگر موفق شود چنان عدم تعادلهای داخلی در اقتصاد ایجاد خواهد كرد كه مشكلات فقر گسترده، نابرابری و بیكاری قطعی‌تر خواهد شد. (مطیعی لنگرودی، 1373، 78) لذا روند توسعه بخش كشاورزی منوط به شناخت بیشتر و كاملتر از تواناییهای انسانی و محیطی و مسائل مختلفی كه در ارتقاء ظرفیتهای تولیدی بخش كشاورزی مؤثر است، می‌باشد. 
منطقه مورد مطالعه در این تحقیق دهستان كبود گنبد از ابوابجمعی بخش مركزی شهرستان كلات می‌باشد. 
2-1-  اهمیت موضوع و اهداف تحقیق
تحقیق و پژوهش عبارت است از جستجوی منظم و اصولی برای كشف حقیقتی. از اهداف هر پژوهش كشف حقیقتی در مورد موضوع خاص می‌باشد. (طوسی، 1378، 30)
بی‌هدفی، مبهم‌بودن موضوع تحقیق، موجب خواهد شد كه پس از پایان كار تحقیق، از نتیجه‌ای كه بدست آمده است، رضایت نداشته باشیم. (نبوی، 1367، 66)
هر تحقیق دارای اهدافی خاص است كه این اهداف باید در طرح تحقیق انعكاس یابد. (ساروخانی، 1372، 148)
عمده‌ترین شاخص‌هایی كه در طرح توسعه منطقه و دهستان كبود گنبد مدنظر می‌باشد عبارتند از: 
- تأمین آب بهداشتی در تمام روستاها؛
- ایجاد راههای ارتباطی بهتر در دهستان؛
- توسعه امكانات آموزشی در مقاطع مختلف برای ادامه تحصیل و رشد همه جانبه روستائیان؛
- تغییر كشاورزی از حالت سنتی و استفاده از تكنولوژی جدید در كشاورزی؛
- افزایش درآمد روستائیان و تشویق آنها در جهت ماندن در روستا؛
- افزایش تولیدات كشاورزی در واحد سطح؛
- حمایت از تعاونی‌های روستائی؛
- برقراری عدالت اجتماعی و رفاه نسبی در اثر توسعه اقتصادی؛
- افزایش امكانات بهداشتی و درمانی در راستای سالم‌سازی انسان و محیط؛
به طور كلی ایجاد مراكز تفریحی و آموزشی هم از نظر كمیت و كیفیت بخصوص در مقاطع متوسطه و راهنمایی از ضروریات می‌باشد. این دهستان فاقد هرگونه مراكز تفریحی سالم می‌باشد لذا برای قشر جوان كه قشری آسیب‌پذیر می‌باشد زمینه‌ها برای هرگونه انحرافات اخلاقی فراهم شده است. به همین علت خدمات كشاورزی، فرهنگی، آموزشی، تفریحی و ورزشی از مهمترین نیازهای این دهستان می‌باشد. لذا با فراهم‌آوردن تسهیلات و امكانات و ایجاد زمینه‌های شغلی بخصوص در بخش كشاورزی و حمایت مالی از كشاورزان می‌توان از مهاجرت آنها به شهرهای استان و كشور جلوگیری كرد و زمینه‌های پیشرفت و توسعه را در این دهستان فراهم آورد. 
در مجموع باید وضعیت ساختارهای طبیعی، اجتماعی و اقتصادی مشخص شده و عوامل مثبت و منفی در روند توسعه روستائی در دهستان كبود گنبد تعیین گردند. 

3-1- بیان فرضیه‌ها: 
هر مسئله تحقیقی، یك یا چند فرضیه دارد. فرضیه عبارت است از تصور، حدس منطقی یا احتمالی درباره نتایج تحقیق (علیجانی، 1379، 16)
توماس كوهن در ارتباط با اهمیت فرضیه در تحقیقات علمی چنین می‌گوید: با انباشت حقایق علمی، بدون ساختن فرضیه هیچگونه پیشرفت علمی در بینش علمی به وجود نمی‌آید و بدون برخورداری از اندیشه‌ای هدایت‌كننده ما نمی‌دانیم چه حقایقی را جمع‌آوری كنیم و نمی‌توانیم امور مربوط را از نامربوط بازشناسیم. (خویی‌نژاد، 1380، 38)

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic